Sáng ngày 19/03/2026, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Sơn La phối hợp với Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (US.CDC) tại Việt Nam, Ban quản lý Dự án Hỗ trợ chấm dứt dịch bệnh AIDS (Dự án EPIC) tổ chức Họp giao ban Tăng cường năng lực hỗ trợ tuyến tỉnh về phòng chống HIV/AIDS trên địa bàn tỉnh Sơn La. Đại diện Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ tại Việt Nam tham dự theo hình thức trực tuyến qua nền tảng Zoom.

BSCK I. Đặng Thị Ánh Duyên, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật phát biểu khai mạc cuộc họp

Trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Trung tâm Y tế khu vực giải thể, các hoạt động chuyên môn như tư vấn xét nghiệm, tìm ca nhiễm và kết nối chuyển gửi điều trị ARV được giao về tuyến xã/phường đảm nhiệm. Tuy nhiên, cán bộ y tế xã/phường ở nhiều nơi chưa được tập huấn đầy đủ về các kỹ năng tư vấn xét nghiệm HIV, tìm ca dương tính và kết nối điều trị cho người nhiễm HIV. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và hiệu quả của các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS tại tuyến cơ sở.

Trước thực tế đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Sơn La đã tổ chức họp giao ban hỗ trợ kỹ thuật về các hoạt động tư vấn xét nghiệm HIV, tìm ca nhiễm HIV và kết nối chuyển gửi điều trị ARV cho 23 cán bộ y tế thuộc các xã/phường và các Bệnh viện Đa khoa khu vực trọng điểm về HIV: Mai Sơn, Thuận Châu, Mường La, Sơn La.

Tại cuộc họp, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh đã cập nhật tình hình dịch HIV trên địa bàn tỉnh. Tính đến ngày 28/02/2026, toàn tỉnh ghi nhận 9.829 ca nhiễm HIV lũy tích; trong đó 4.891 người nhiễm HIV còn sống đang được quản lý trên phần mềm HIV INFO 4.0. Số người đang điều trị ARV là 4.492 trường hợp, đạt tỷ lệ 91,8%.

Về hoạt động xét nghiệm HIV, năm 2025, toàn tỉnh thực hiện xét nghiệm cho 13.302 người bao gồm 7.513 người nguy cơ cao, 2.300 phạm nhân và 3.489 phụ nữ mang thai. Phát hiện 131 trường hợp dương tính, trong đó 124 trường hợp đã được kết nối chuyển gửi điều trị thành công.

Cuộc họp cũng đưa ra những định hướng cho hoạt động xét nghiệm HIV trong giai đoạn tới. Theo phân chia địa giới hành chính giai đoạn trước, hoạt động xét nghiệm được triển khai rộng khắp tại 12 huyện/thành phố với 12 Trung tâm Y tế và 12 Bệnh viện Đa khoa khu vực đều có khả năng xét nghiệm sàng lọc HIV. Xét nghiệm khẳng định được thực hiện tại 6 đơn vị gồm: Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Sơn La, Trung tâm Y tế khu vực Mộc Châu, Mường La, Mai Sơn, Sốp Cộp và Bệnh viện Đa khoa Sông Mã.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật cùng các đại biểu thảo luận tháo gỡ khó khăn, vướng mắc khi triển khai các hoạt động tư vấn xét nghiệm HIV, tìm ca dương tính và kết nối điều trị cho người nhiễm HIV

Trong gian đoạn mới, để đảm bảo tính liên tục của dịch vụ, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật định hướng chuyển các phòng xét nghiệm khẳng định về Bệnh viện Đa khoa khu vực quản lý. Đối với xét nghiệm sàng lọc, dự kiến mở các lớp tập huấn tư vấn xét nghiệm cho cán bộ tuyến xã/phường, đảm bảo độ bao phủ 100% các xã phường đều có thể thực hiện.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh đặc biệt nhấn mạnh việc triển khai các mô hình xét nghiệm thuận tiện như Tự xét nghiệm (HIV Seft-Test), Xét nghiệm cho bạn tình, bạn chích của người nhiễm HIV (PNS/SNS). Trong bối cảnh sắp xếp lại hệ thống y tế, các mô hình này đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và mở rộng tiếp cận dịch vụ xét nghiệm.

Khách hàng có thể nhận sinh phẩm xét nghiệm miễn phí do các Dự án hỗ trợ, tự xét nghiệm HIV tại nhà qua video hướng dẫn hoặc được các cán bộ y tế hướng dẫn trực tuyến. Tính đến ngày 28/2/2026, hoạt động Tự xét nghiệm HIV online có 445 khách hàng đăng nhập hệ thống để tự đánh giá nguy cơ nhiễm HIV; 434 khách hàng đã được cấp sinh phẩm xét nghiệm thông qua nhiều hình thức như nhận trực tiếp tại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, qua nhân viên tiếp cận cộng đồng hoặc qua dịch vụ vận chuyển. Sau xét nghiệm, khách hàng được tư vấn và kết nối với các dịch vụ điều trị phù hợp. Kết quả cho thấy mô hình tự xét nghiệm đã góp phần tích cực vào công tác phòng, chống HIV/AIDS tại địa phương.

Các đại biểu tham gia thảo luận tại cuộc họp

Tại cuộc họp, các đại biểu đã tích cực trao đổi, chia sẻ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai hoạt động, đồng thời đề xuất các nội dung cần hỗ trợ trong thời gian tới. Đặc biệt việc trao đổi trực tiếp giữa cán bộ y tế tuyến xã và cán bộ tại các Bệnh viện Đa khoa khu vực đã góp phần tăng cường kết nối, phối hợp trong quản lý và chăm sóc người nhiễm HIV tại cộng đồng.

Cuộc họp giao ban hỗ trợ kỹ thuật lần này không chỉ góp phần nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ y tế tuyến cơ sở mà còn tăng cường sự phối hợp giữa các tuyến trong hệ thống phòng, chống HIV/AIDS. Trong thời gian tới, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Sơn La sẽ tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động tập huấn, hỗ trợ kỹ thuật và mở rộng các mô hình xét nghiệm hiệu quả, hướng tới mục tiêu phát hiện sớm, điều trị kịp thời và kiểm soát bền vững dịch HIV/AIDS trên địa bàn tỉnh.

BS. TRẦN ĐỨC THỊNH - CDC