Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Sơn La đang từng bước nâng cao năng lực phòng, chống HIV/AIDS cho đội ngũ y tế tuyến xã/phường, hướng tới mục tiêu đến năm 2026, 100% xã/phường có khả năng tiếp cận cộng đồng theo mạng lưới xã hội của nhóm nguy cơ cao; thực hiện tư vấn, xét nghiệm HIV, phát hiện ca nhiễm mới và chuyển gửi khách hàng đến các dịch vụ điều trị phù hợp. 

Toàn cảnh lớp Tập huấn

Trong 2 ngày (21-22/4/2026), Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Sơn La tổ chức lớp tập huấn về các sáng kiến mới trong tư vấn xét nghiệm HIV, phát hiện ca nhiễm và kết nối điều trị ARV cho 32 học viên là cán bộ phụ trách hoạt động tại tuyến xã/phường chưa được đào tạo bài bản về lĩnh vực này. Tham dự lớp tập huấn có giảng viên Dự án EPIC, Văn phòng CDC Hoa Kỳ tại Việt Nam. Về phía Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh có BSCKI. Đặng Thị Ánh Duyên, Phó Giám đốc Trung tâm cùng lãnh đạo, viên chức các khoa/phòng liên quan.

BSCKI. Đặng Thị Ánh Duyên, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật phát biểu tại lớp tập huấn

Tại lớp tập huấn, học viên được cập nhật kiến thức cơ bản về HIV/AIDS, tình hình dịch tễ tại tỉnh Sơn La; đồng thời được hướng dẫn đánh giá hiệu quả các hoạt động tư vấn xét nghiệm và kết nối điều trị ARV/PrEP trong thời gian qua. Nội dung tập huấn tập trung vào: phương pháp tiếp cận theo mạng lưới xã hội đối với nhóm nguy cơ cao; kỹ năng tư vấn và xét nghiệm HIV; quy trình hỗ trợ khách hàng tự bộc lộ tình trạng nhiễm HIV.

Các học viên được tham gia thực hành thông qua hình thức đóng vai xử lý tình huống tư vấn thực tế, qua đó nâng cao kỹ năng giao tiếp và xử lý tình huống. Đồng thời, học viên trực tiếp thực hành các kỹ thuật xét nghiệm nhanh như lấy máu đầu ngón tay và xét nghiệm dịch miệng theo đúng quy trình chuyên môn. Lớp tập huấn cũng hướng dẫn chuẩn hóa công tác quản lý sổ sách, biểu mẫu trong hoạt động tư vấn xét nghiệm tại tuyến xã theo quy định của Bộ Y tế.

Giảng viên Dự án EPIC phát biểu tại lớp tập huấn

Bên cạnh đó, nội dung tập huấn nhấn mạnh về vai trò của hoạt động tự xét nghiệm, coi đây là một trong những giải pháp "mũi nhọn" trong tiếp cận các nhóm nguy cơ cao. Trong bối cảnh sự kỳ thị và rào cản tâm lý vẫn là những trở ngại lớn, tự xét nghiệm (HIV Self-Testing) mở ra cơ hội để người có hành vi nguy cơ cao chủ động kiểm tra tình trạng sức khỏe một cách riêng tư, bảo mật và đơn giản. Thay vì phải đến trực tiếp cơ sở y tế, khách hàng có thể tự thực hiện tại nhà với độ chính xác cao. Nếu có kết quả phản ứng, đội ngũ cán bộ y tế tuyến xã - những người vừa được đào tạo bài bản - sẽ đóng vai trò là "mắt xích" quan trọng để hỗ trợ tư vấn khẳng định và kết nối ngay vào điều trị ARV.

Sáng kiến này không chỉ giúp gia tăng tỷ lệ phát hiện sớm ca nhiễm trong cộng đồng mà còn góp phần giảm tải cho hệ thống y tế tuyến trên. Đặc biệt, đối với nhóm khách hàng trẻ tuổi hoặc những người thường xuyên di chuyển, tự xét nghiệm chính là chìa khóa để họ tiếp cận với các dịch vụ dự phòng như PrEP một cách nhanh chóng nhất. Việc bình thường hóa hoạt động tự xét nghiệm được kỳ vọng sẽ tạo ra một cuộc chuyển dịch lớn trong tư duy phòng chống dịch tại địa phương: từ thế bị động chờ đợi sang chủ động tầm soát, quyết tâm không để bất kỳ ca nhiễm nào bị bỏ lại phía sau.

Thông qua lớp tập huấn, đội ngũ cán bộ y tế tuyến cơ sở được củng cố năng lực chuyên môn, sẵn sàng triển khai hiệu quả các hoạt động tư vấn xét nghiệm HIV tại địa phương. Những nỗ lực của CDC Sơn La cùng sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế được kỳ vọng sẽ góp phần kiểm soát dịch HIV/AIDS, giảm số ca nhiễm mới và hướng tới mục tiêu chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030.

Một số hình ảnh tại lớp tập huấn:

Các đại biểu tại lớp tập huấn

Các học viên thực hiện kỹ năng tư vấn và xét nghiệm HIV

BS. Đinh Quỳnh Trang - Khoa phòng chống HIV/AIDS