Ngày 28/5, Ban Quản lý Dự án “Cải thiện sức khỏe sinh sản, sức khỏe bà mẹ và trẻ em cho người dân tại tỉnh Sơn La” phối hợp với Tổ chức HealthBridge tổ chức Sơ kết hoạt động nâng cao kiến thức cho người dân, người chăm sóc trẻ về dinh dưỡng 1000 ngày đầu đời cho trẻ tại xã Phiêng Cằm, tỉnh Sơn La.

Khung cảnh cuộc họp

Dự và chỉ đạo về phía các đơn vị quản lý và tổ chức quốc tế có: Ông Nguyễn Văn Huấn, Quản lý Dự án, Tổ chức HealthBridge. Ông Phạm Vũ Thiên, Cán bộ Trung tâm Sáng kiến Sức khỏe và Dân số CCHIP. Bà Đoàn Thanh Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật, Phó Trưởng Ban Quản lý Dự án tỉnh Sơn La. Ông Hoàng Tùng, Phó Chủ tịch UBND xã Phiêng Cằm cùng lực lượng nòng cốt từ 19 bản trên địa bàn xã là Trưởng bản, Chi hội trưởng Phụ nữ và Y tế thôn bản.

BSCK I. Đoàn Thanh Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật, Phó Trưởng Ban Quản lý Dự án tỉnh phát biểu tại cuộc họp

Xã Phiêng Cằm hiện có 14.348 nhân khẩu thuộc 2.832 hộ gia đình, chủ yếu là đồng bào dân tộc Thái. Do địa bàn rộng, đi lại khó khăn, nhiều bản nằm cách xa trung tâm xã, điều kiện tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng của người dân còn nhiều hạn chế, dẫn đến tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng thể thấp còi tại xã ở mức rất cao, lên tới 44,2%. 

Đồng chí Hoàng Tùng, UVBTV Đảng ủy, Phó CT UBND xã Phiêng Cằm phát biểu tại cuộc họp.

Qua khảo sát, nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ những thói quen thực hành nuôi dưỡng chưa hợp lý của người dân như: cho trẻ ăn dặm quá sớm (từ 4–5 tháng tuổi), cai sữa sớm (từ 12–15 tháng tuổi) và thường cho trẻ ăn cơm thay vì nấu bột hoặc cháo dinh dưỡng. Bên cạnh đó, tỷ lệ hộ nghèo cao và vấn đề vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường chưa đảm bảo cũng ảnh hưởng trực tiếp đến thể trạng của trẻ nhỏ tại địa phương. 

Ông Nguyễn Văn Huấn, Quản lý Dự án, Tổ chức HealthBridge phát biểu tại cuộc họp

Để giải quyết bài toán này, mô hình Nhóm truyền thông cộng đồng (gồm Trưởng bản, Nhân viên y tế bản và Chi hội trưởng Hội phụ nữ) đã được thành lập và triển khai đồng bộ. Sau khóa tập huấn chuyên môn vào tháng 4/2026, lực lượng nòng cốt này đã nhanh chóng đưa kiến thức khoa học về tận các bản làng. Để đảm bảo tính bền vững cho hoạt động, chương trình đã tiến hành cấp phát tranh lật truyền thông và trang bị đầy đủ bộ dụng cụ thực hành trình diễn bữa ăn dinh dưỡng cho các bản và trạm Y tế trên địa bàn. Song song với đó, công tác giám sát, hỗ trợ kỹ thuật được duy trì nghiêm túc với 03 chuyến giám sát trực tiếp từ tuyến tỉnh (CDC Sơn La), 02 chuyến từ Tổ chức HealthBridge và hơn 30 cuộc đồng hành sát sao từ Trạm Y tế xã Phiêng Cằm.

Chỉ trong vòng 2 tháng (tháng 4 và tháng 5/2026), 19 tổ tuyên truyền tại cơ sở đã hoạt động tích cực, tổ chức thành công tổng cộng 95 cuộc truyền thông trực tiếp. Các hoạt động đã thu hút 2.850 lượt người tham gia, trong đó có khoảng 85% là nữ giới và đặc biệt có 15% là nam giới cho thấy sự chuyển biến về trách nhiệm của các ông bố trong việc chăm sóc con cái. Nội dung các buổi sinh hoạt được phân bổ cụ thể, bám sát thực tế bao gồm: 57 buổi truyền thông chuyên sâu về Nuôi con bằng sữa mẹ; 19 buổi về phương pháp cho trẻ ăn bổ sung và 19 buổi thực hành chế biến bữa ăn dinh dưỡng.

Cũng tại buổi sơ kết, các đại biểu đã dành phần lớn thời gian để thảo luận, phân tích thuận lợi, khó khăn trong quá trình triển khai mô hình tại cơ sở: Về thuận lợi chương trình nhận được sự đồng thuận, cam kết mạnh mẽ từ cấp ủy, chính quyền địa phương và sự phối hợp chặt chẽ của các tổ chức đoàn thể. Đội ngũ truyền thông viên tại bản nhiệt tình, trách nhiệm, có uy tín và am hiểu ngôn ngữ, phong tục địa phương nên dễ tiếp cận người dân. Đặc biệt, việc ban tổ chức hỗ trợ đồng bộ từ kiến thức, tranh lật đến các bộ dụng cụ cấp phát trực tiếp cho các bản đã tạo điều kiện tối đa để duy trì hoạt động hiệu quả. Về khó khăn: Các đại biểu cũng thẳng thắn chỉ ra những rào cản lớn hiện nay. Do địa bàn xã rộng, địa hình đồi núi chia cắt, các bản nằm cách xa nhau khiến việc đi lại, tập hợp người dân gặp nhiều trở ngại. Nhận thức của một bộ phận người dân, người chăm sóc trẻ vẫn còn mang nặng phong tục cũ, tư tưởng trông chờ, ỷ lại còn tồn tại. Ngoài ra, áp lực kinh tế từ tỷ lệ hộ nghèo cao khiến nhiều gia đình chưa thể đầu tư đúng mức cho bữa ăn của trẻ, ảnh hưởng đến hiệu quả thực hành dinh dưỡng bền vững tại nhà. 

Tòa đàm thuận lợi, khó khăn và giải pháp nâng cao hiệu quả truyền thông dinh dưỡng trong 1000 ngày đầu đời của trẻ.

Việc kết hợp chặt chẽ giữa kiến thức và thực hành thực tế tại xã Phiêng Cằm là mô hình hiệu quả nhằm từng bước xóa bỏ các hủ tục, quan niệm cũ lạc hậu trong nuôi dạy trẻ. Đây là cơ sở để các chương trình triển khai trên địa bàn tỉnh thời gian tới được thuận lợi và là bước đi vững chắc góp phần hiện thực hóa mục tiêu cải thiện thể trạng, giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng thể thấp còi ở trẻ em vùng cao, nâng cao chất lượng dân số của tỉnh Sơn La trong tình hình mới./.

                                      - PV. Mạnh Thắng - CDC